Hà thủ ô đỏ, trắng – Công dụng và phân biệt,… Nhận dạng cây thuốc nam



Hà thủ ô đỏ, trắng – Công dụng và phân biệt,… Nhận dạng cây thuốc nam

Hà thủ ô trắng

Hà thủ ô trắng là cây dây leo, dài từ 2 đến 5 mét. Thân và cành màu nâu đỏ, có nhiều lông, khi già thì nhẵn dần, lông dần biến mất. Vì cây có nhiều lông trông như mốc nên có nơi còn gọi là dây mốc.
Hoa màu nâu nhạt hoặc vàng tía mọc thành xim, rất nhiều lông
Toàn cây bấm thân, lá, quả non chỗ nào cũng ra nhựa trắng như sữa non, nên cây còn có tên là sữa bò.
Củ bên trong có màu trắng và chứa nhiều nhựa. Củ thường nhỏ hơn hà thủ ô đỏ

Tính vị:

Hà thủ ô trắng có vị đắng chát, tính mát; có tác dụng bổ máu; bổ gan và thận.

Cũng là hà thủ ô nhưng nếu là hà thủ ô trắng thì có mùi thơm nhẹ, vị đắng chát, nhiều nhựa mủ trắng trên thân lá (nên còn được gọi là dây sữa bò, cây vú bò). Củ hà thủ ô trắng khô chắc, thịt trắng, nhiều bột, mùi thơm. Trong củ hà thủ ô trắng có chứa tinh bột, chất nhựa mủ, chất chát – hoạt chất hiện nay chưa rõ.

Theo kinh nghiệm dân gian, hà thủ ô trắng được dùng chữa cảm mạo, sốt nóng, viêm ruột, tiêu chảy, viêm thận mạn tính và làm thuốc lợi sữa, tuy nhiên không có tác dụng bồi bổ cơ thể như hà thủ ô đỏ. Khi sử dụng cần ngâm trong nước vo gạo một đêm rồi vớt ra rửa sạch, phơi khô.

Thường dùng ở dạng thuốc sắc (mỗi ngày 16 g đến 20 g, chia 2 đến 3 lần uống trong ngày) hoặc dùng ở dạng cao lỏng, ngâm rượu. Tuy nhiên, cần chú ý khi sử dụng cho những người già và trẻ em vì hà thủ ô trắng có thể gây xót ruột và táo bón.
* Công dụng
 Hà thủ ô trắng có cùng công dụng với hà thủ ô đỏ, có tác dụng làm cho người già trẻ lại, giúp ích cho sự giao hợp được bền lâu, tóc bạc hóa đen.
 Hà thủ ô trắng còn là vị thuốc điều trị cảm sốt rất tốt. Chuyển kể về Bác: Theo lời kể của một người dân tộc có tham gia kháng chiến, Bác Hồ bị cảm sốt nặng vào tháng 7-1945, được một ông lang người dân tộc dùng củ cây này điều trị khỏi bệnh. Cho nên Bác Hồ có dặn các đội viên trong đội tuyên truyền giải phóng quân, hễ thấy cây này thì nên hái lấy một nắm mang theo trong mình, phòng khi cần đến.
Đối tượng sử dụng
 Người tóc bạc sớm
 Người bị cảm sốt
 Người bình thường vẫn sử dụng được hà thủ ô để tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi xuân.
Cách dùng, liều dùng
 Ngày dùng 15-20g dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu.
 Ngoài ra còn cố thể nấu cháo hà thủ ô với lượng như trên.

Kiêng kỵ :
Khi dùng hà thủ ô trắng phải kiêng ăn tiết canh lợn, cá, lươn, rau cải, hành tỏi.

Hà thủ ô đỏ

Loại hà thủ ô tốt nhất cho sức khỏe là hà thủ ô đỏ (còn gọi là hà thủ ô thật). Theo y học cổ truyền, hà thủ ô đỏ có vị đắng, ngọt, có tác dụng bổ can thận, bổ tinh ích huyết.

Sau khi chế biến, hà thủ ô đỏ có tác dụng bồi bổ, phục hồi cơ thể bị các chứng như suy nhược, lưng gối mỏi đau, váng đầu, hoa mắt, tóc bạc sớm, huyết áp cao, xơ cứng động mạch, thần kinh suy nhược.

Bằng mắt thường, củ hà thủ ô đỏ có dạng gần giống củ khoai lang với mặt ngoài màu nâu đỏ có nhiều chỗ lồi lõm, thể chất cứng chắc, rất khó bẻ. Mặt cắt ngang có lớp vỏ bần màu nâu sậm, lớp bên trong màu hồng có nhiều bột, ở giữa thường có lõi gỗ cứng. Bột có màu nâu hồng, không mùi, vị đắng chát.

Loại củ đang được sử dụng nhiều nhất để làm giả củ hà thủ ô chính là củ nâu (còn gọi là hà thủ ô giả). Đặc điểm để dễ nhận diện củ nâu là ở chỗ phiến thường dày khoảng 1 đến 3 mm, màu nâu hồng hay nâu tím.

Cũng có thể gặp loại phiến hình hơi tròn hay bầu dục, thường cong queo, lớp bề ngoài hơi sần sùi hay có xơ gai nhỏ bị cắt ngang hay dọc, phân bổ đều khắp bề mặt phiến. Thể chất cứng, khó bẻ, vị rất chát, chua và se, tính bình, không độc.

Củ nâu cũng có tác dụng trong thanh nhiệt, sát trùng, cầm máu, hoạt huyết, cầm tiêu chảy. Tuy nhiên, hoạt chất tanin có nhiều trong củ nâu có thể gây táo bón, dùng lâu ngày sẽ gây tích tụ chất độc trong cơ thể và hại gan, thận, dân gian chỉ thường dùng nhuộm vải chứ không làm thuốc.

* Công dụng
 Dùng làm thuốc bồi bổ cơ thể
 điều trị suy nhược thần kinh, kém ăn, kém ngủ
 Dùng làm thuốc bổ máu
 điều trị bệnh tóc bạc sớm, tóc rụng nhiều
 Tăng tuổi thọ
Đối tượng sử dụng
 Người bị suy nhược cơ thể, gầy yếu, xanh xao
 Bệnh nhân suy nhược thần kinh
 Bệnh nhân thiếu máu
 Người bị rụng tóc, tóc bạc sớm
 Người bình thường sử dụng hà thủ ô đỏ sẽ giúp kéo dài tuổi thọ

Cách dùng, liều dùng
Ngày dùng 15 – 20gram dưới dạng thuốc sắc, ngâm rượu hoặc thuốc dạng bột
Ngoài ra còn có thể nấu cháo hà thủ ô, hoặc chế hà thủ ô hoàn đề làm thuốc tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ
Cách ngâm rượu hà thủ ô:
 Hà thủ ô đỏ khô: …… 1Kg
 Đường phèn: …………. 0,5kg
 Rượu trắng: …………… 3-4 lít
 Ngâm trong thời gian 1 tháng trở lên, mỗi ngày dùng 2-3 ly nhỏ trong mỗi bữa ăn.

Nguồn: https://aancom88.com/

Xem thêm bài viết khác: https://aancom88.com/giai-tri/